Algemeen -> Wat is farmacologie
Wat is farmacologie?
Fascinatie voor genezende pillen
De behandeling van ziekten met geneesmiddelen is voor de hedendaagse mens heel gewoon. Tegenwoordig bestaat meer dan de helft van het medisch handelen door artsen uit het voorschrijven van geneesmiddelen. Een klein pilletje met een minuscule hoeveelheid geneesmiddel dat wonderen kan doen. Door de eeuwen heen is de fascinatie hiervoor gebleven.
Zo oud als de Grieken
De mens ontdekte al vroeg de geneeskundige werking van bepaalde planten of extracten, en de werking van vergif. Gaandeweg werden de ervaringen hiermee verankerd in de geneeskunde en deze kennis wordt tot op de dag van vandaag toegepast. Zo was het gebruik van opium voor de bestrijding van pijn en diarree al bekend bij de oude Grieken, net als de toepassing van digitalis bij waterzucht en hartfalen. De opkomst van de scheikunde maakte het mogelijk om de werkzame stoffen te isoleren en men ontdekte technieken voor de synthese van kleurstoffen. Daarmee werd de moderne en experimentele farmacologie geboren. Rudolf Buchheim (1847, Dorpat, Estland) was de eerste hoogleraar in deze destijds nieuwe tak van wetenschap.
Farmacologie, wat is dat?
De farmacologie is de leer van de geneesmiddelen en bestudeert de veranderingen in levende organismen na toediening van chemische verbindingen. Geneesmiddelen grijpen in op (patho)fysiologische processen in het lichaam, maar omgekeerd bewerkt het lichaam ook het geneesmiddel. Kennis van deze processen en hun betekenis voor het organisme (de zieke mens of het dier) is waar het in de farmacologie om draait. De hieruit verkregen inzichten helpen ons bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Om ziekten te genezen, ziekteprocessen te vertragen of zelfs helemaal te voorkomen.
Medaille met twee kanten
Geneesmiddelen zijn een belangrijke pijler onder onze gezondheidszorg. De inzet ervan is relatief goedkoop en in veel gevallen effectief. Toch kent dit ook een keerzijde. Elke krachtig werkende stof kan immers ook nadelig of toxisch werken. Bij de ontwikkeling en het voorschrijven van geneesmiddelen is steeds een afweging nodig tussen de voor- en nadelen van de behandeling. In deze afweging speelt de farmacologie een cruciale rol.
Beter en veiliger
Het ontwikkelen van nieuwe stoffen, het toetsen van werkingsmechanismen, het onderzoek naar toepassingsmogelijkheden, het aantonen van werkzaamheid bij gezonde en zieke mensen. Dit alles behoort tot het terrein van de farmacologie. Door deze wetenschap hebben we inzicht gekregen in ziekteprocessen en zijn de behandelmogelijkheden toegenomen. Toch blijft er nog veel ruimte voor verbetering. De effectiviteit en veiligheid van geneesmiddelen staan dan ook onverminderd hoog op de agenda van de geneeskunde.
Nieuwe generaties farmaca
De farmacologie krijgt tegenwoordig steun van innovatieve technologieën, waaronder moleculaire biochemie, genetica en nanotechnologie, waardoor het therapeutisch arsenaal verandert en verder verbetert. Een voorbeeld hiervan is de introductie van zogenoemde biologicals, een nieuwe klasse van geneesmiddelen die met succes worden ingezet tegen tot voor kort onbehandelbare ziekten. Het is dan ook goed nieuws dat de Nederlandse regering middels het Top Instituut Pharma de samenwerking tussen kennisinstellingen en farmaceutische bedrijven ondersteunt om de hoogwaardige kennis aan universiteiten optimaal te benutten bij de ontwikkeling van nieuwe farmaca. |
